Zoals je misschien al weet, werk ik er al een tijd aan om mezelf te prioriteren en om mijn hart te volgen. Maar wat kan dat moeilijk zijn zeg. Zeker wanneer mensen waar ik om geef pijn hebben en mijn hulp nodig hebben. Afgelopen week was daar een voorbeeld van. Het toonde me helaas hoe sterk mijn neiging tot zelfverlating nog is en hoeveel ik nog te leren heb in mezelf prioriteren.
Ik zal niet in details treden, maar het ging afgelopen week erg slecht met mijn zusje. Er is iets heftigs gebeurd in haar leven waardoor mijn beschermingsdrang en mijn behoefte om te verzorgen het overnam van mijn streven om mezelf en mijn behoeftes op de eerste plaats te zetten.
Zoals je weet, ervaar ik al langere tijd de behoefte om mijn hart te volgen. Ik wil dingen doen die mij gelukkig maken. Dat ben ik normaliter niet gewend en daar moet ik echt nog mijn best voor doen. Ik maak daarin echt al stappen. Echter, toen mijn zusje me afgelopen week nodig had, liet ik al mijn plannen vallen en besloot ik er zoveel mogelijk voor haar te zijn.
Achteraf gezien vind ik de mate waarin ik afgelopen week bezig ben geweest met het welzijn van mijn zusje best zorgwekkend. Er is uiteraard niets mis met het willen helpen van je geliefden. Het is goed om voor je geliefden klaar te staan, maar ik denk wel dat het problematisch is als je daarbij je eigen welzijn en geluk volledig laat vallen.
Om een beeld te schetsen: op één dag heb ik meer dan 6 uur aan de telefoon met mijn zusje gezeten, haalde ik boodschappen voor haar en probeerde ik haar te kalmeren tijdens haar paniekaanvallen. Er gingen afgelopen week weinig momenten voorbij dat ik niet aan haar dacht en niet met het welzijn van mijn zusje bezig was. Ik probeerde haar af te leiden van haar pijn en oplossingen te vinden: hoe kon ik ervoor zorgen dat ze zich zo snel mogelijk beter zou voelen? De behoefte om haar te helpen, werd allesoverheersend.
Mezelf nog bezig houden met mijn welzijn en geluk gedurende deze tijd voelde egoïstisch. Mijn zusje zit tenslotte in een zware en pijnlijke periode. Hoe durf ik dan nog bezig te zijn met mezelf? Hoe kan ik dan dingen doen die mij gelukkig maken? Ik zette daarom mijn plannen en behoeftes weer op pauze, zoals ik dat jarenlang eerder heb gedaan. Het voelde niet oké om me nu op mezelf te focussen terwijl mijn zusje me overduidelijk nodig had. Tegelijkertijd vond ik het achteraf gezien erg pijnlijk en teleurstellend om te merken hoe snel ik mijn behoeftes volledig opzij kon schuiven, terwijl ik mezelf had beloofd om voor mezelf te kiezen.
Hoe doen mensen dit op een gezonde manier? Hoe kan je er voor een ander zijn zonder jezelf daarbij te verliezen? Hoe doe je wat goed is voor jezelf zonder het gevoel te hebben dat je een ander daarbij laat vallen?
Aangezien ik echt helemaal klaar ben met mijn neiging tot zelfverlating, onderzocht ik hoe je zelfverlating kunt afleren. Het kan namelijk niet zo zijn dat ik mijn eigen welzijn aan de kant blijf schuiven zodra het niet goed gaat met een ander. Ik wil de informatie die ik ben tegengekomen graag met jullie delen. Mocht jij ook tegen de gewoonte van zelfverlating aan lopen, dan hoop ik dat jij er ook iets aan hebt:
Wat Is Zelfverlating?
Om te weten hoe je zelfverlating kunt afleren, is het eerst belangrijk om helder te hebben wat het eigenlijk inhoudt. Zelfverlating is kortgezegd het afwijzen van je eigen behoeftes, gevoelens, grenzen en waarheid om zo de goedkeuring, het comfort of het welzijn van andere mensen voorop te stellen.
Zelfverlating kan er op verschillende manieren uitzien. Soms ziet zelfverlating er uit als het voortdurend monitoren van iemand’s stemming, het minimaliseren van je gevoelens of zodanig gefocust zijn op het behouden van een connectie dat je volledig stopt met luisteren naar jezelf. Ook door je vermoeidheid heen pushen om zo in de behoeftes van anderen te voorzien, is een vorm van zelfverlating.
Hoe Ontstaat Zelfverlating?
Zelfverlating ontstaat niet zomaar. Het ontstaat doordat je gedurende je leven herhaaldelijk keuzes maakt die telkens gericht zijn op het prioriteren van veiligheid (van jezelf) of goedkeuring (van anderen) boven die van authenticiteit. Het draait daarbij om stille keuzes die eigenlijk je ware zelf onderdrukken. Zelfverlating is meestal een overlevingsstrategie die in je jeugd ontstaat.
Bij zelfverlating zeg je telkens ‘ja’, terwijl je eigenlijk ‘nee’ wilt zeggen. Je slikt je gevoelens door om de vrede te bewaren, of je pusht door je vermoeidheid heen om de behoeftes van iedereen tegemoet te komen, behalve die van jezelf. Dit gedragspatroon beschadigt uiteindelijk je zelfvertrouwen: je merkt namelijk op dat je niet voor je behoeftes, grenzen en emoties opkomt. Hierdoor kan het steeds lastiger worden om voor jezelf te kiezen.
Wanneer Wordt Anderen Helpen Zelfverlating?
Deze blogpost heeft niet als doel om je ervan te weerhouden om anderen te helpen. Het doel is om je bewust te maken van het verschil tussen anderen helpen en zelfverlating, zodat je zelfverlating op tijd kunt herkennen en zo kunt voorkomen dat je er op termijn aan onderdoor gaat.
Het verschil tussen anderen helpen en zelfverlating zit in je denkbeeld. Ik dacht altijd dat mijn denkbeeld als volgt was: “Je hoort anderen te helpen wanneer zij je hulp nodig hebben. Je hoort voor anderen klaar te staan, zeker in tijden van nood.”. Ik was trots op dit denkbeeld en vind het een mooi en gezond denkbeeld om te hebben. Echter, als ik eerlijk ben is mijn denkbeeld helaas extremer dan dat. Mijn denkbeeld is eigenlijk meer als volgt: “Je hoort anderen te helpen, ook als dit ten koste gaat van jezelf”. Dat denkbeeld is niet oké en is ook hetgeen wat het helpen van anderen onderscheidt van zelfverlating: zelfverlating gaat altijd “ten koste van jezelf”.
Ik zal vast niet de enige zijn die dit extreme denkbeeld heeft. Het is lastig dat het zo nauwverbonden is met het helpen van anderen. Anderen helpen is namelijk mooi en vervult je vaak met dankbaarheid. Wanneer het helpen van anderen er echter toe leidt dat het je welzijn en/ of je levensdoelen in de weg staat, dan is er sprake van zelfverlating. Bij mij is er afgelopen week helaas weer sprake geweest van zelfverlating. Dat vind ik erg jammer, maar ik heb ook geleerd dat ik er niets aan heb om hier lang boos over te zijn. Ik kan me alleen focussen op: hoe nu verder en hoe voorkom ik dit gedrag in de toekomst?
Hoe Stop Je Met Zelfverlating?
Je kunt leren om jezelf niet langer meer te verlaten. Dat betekent niet dat je jezelf emotioneel volledig moet afsluiten of extreem zelfstandig moet worden. Het afleren van zelfverlating betekent eigenlijk dat je moet leren om verbonden te blijven met jezelf, terwijl je tegelijkertijd ook verbonden blijft met de ander.
Online zag ik dat er verschillende tips gegeven werden om zelfverlating af te leren. Volgens meerdere experts zal je een nieuw patroon moeten aanleren. Dat doe je als volgt:
- Word je bewust van je gedrag.
De eerste stap is bewustwording van je gedrag: pas wanneer je je ervan bewust wordt dat je de behoeftes van anderen voortdurend boven die van jezelf zet en aan zelfverlating doet, kan je daar iets aan veranderen. - Word je bewust van je behoeftes.
De tweede stap is opmerken wat je nu daadwerkelijk voelt en wat je nu daadwerkelijk nodig hebt. Je bent het bijvoorbeeld gewend om door je vermoeidheid heen te pushen, of om je emoties te onderdrukken. Hierdoor kan je je innerlijke signalen niet meer goed voelen. Daarom is het van belang om weer met je gevoelens in aanraking te komen. Door je gevoelens te identificeren en te benoemen, kan je je emoties op termijn beter reguleren wat op diens beurt weer goed is voor je psychologische gezondheid. - Leer jezelf weer vertrouwen.
Zodra je weet wat je behoeftes zijn, moet je jezelf weer leren vertrouwen. Om jezelf weer te vertrouwen, dien je jezelf te tonen dat je echt om jezelf geeft. Dit is een moeilijke stap, aangezien je dit als zelfverlater niet gewend bent. Toch is het belangrijk om jezelf te tonen dat je er voor jezelf zal zijn en voor jezelf zal zorgen. Dit doe je door jezelf consistent te bevragen (“Wat heb ik nu nodig?”) en door daarop consistent actie te ondernemen. Het is echt belangrijk dat je acties aantonen dat je behoeftes er toe doen. Dit hoeven niet altijd grote acties te zijn. Het kan ook gaan om kleine beloftes aan jezelf die je nakomt, zoals een wandeling maken, een voedzame maaltijd bereiden of uitrusten wanneer je moe bent.
Om ervoor te zorgen dat je dit gedrag volhoudt, is het belangrijk dat je ieder moment viert wanneer je er voor jezelf bent, ieder moment wanneer je voor jezelf kiest. Door ieder moment te vieren, beloon je dit gedrag en versterk je de band met jezelf. Iedere keer wanneer je doorzet, bewijs je je zenuwstelsel dat je echt op jezelf kunt vertrouwen. - Wees er voor je innerlijk kind.
Aangezien zelfverlating vaak als overlevingsstrategie begint in je jeugd, kan het ook helpen om er voor je innerlijk kind te zijn. Dat klinkt zweverig, maar kan volgens experts echt helpen.
Er voor je innerlijk kind zijn betekent eigenlijk dat je lief voor jezelf bent wanneer je oude emoties naar boven komen. Word dus niet boos op jezelf zodra die oude emoties omhoog komen. Handel vanuit zelfcompassie. Pak er bijvoorbeeld wat oude foto’s van jezelf bij en herinner jezelf eraan dat haar oude emoties er mogen zijn zonder hier een oordeel over te hebben. Bied haar comfort en vertel haar dat je er voor haar bent om haar te beschermen. Het kan ook helpen om een brief aan je jongere zelf te schrijven. Schrijf haar datgene wat ze toen graag had willen horen. - Stel grenzen zonder je schuldig te voelen.
Zelfverlaters hebben vaak veel moeite om te begrenzen en om ‘nee’ te zeggen. Ik herken mezelf daar zeker in. Begrenzen voelt voor zelfverlaters vaak egoïstisch en voelt voor hen bovendien als een afwijzing van de ander. Tijdens mijn onderzoek las ik een quote die mijn perspectief over begrenzen helpt te veranderen: “Grenzen zijn geen straffen of barrières. Grenzen zijn voorwaarden waarmee oprechte verbinding met de ander mogelijk wordt”. Dat vond ik een mooi perspectief. Grenzen zijn dus eigenlijk manieren om jezelf te respecteren en manieren om anderen te leren hoe zij ons ook kunnen respecteren.
Door op deze manier naar grenzen te kijken, lukt het hopelijk om minder schuldgevoel te ervaren wanneer je grenzen stelt. Bovendien creëer je met grenzen de ruimte voor respect en authenticiteit door je behoeftes helder naar de ander te communiceren.
Het is begrijpelijk dat je niet direct grote grenzen kunt stellen als je dit nog niet eerder of niet vaak gedaan hebt. Begin daarom met het stellen van kleine grenzen, zoals het afwijzen van een uitnodiging wanneer je bijvoorbeeld rust nodig hebt. - Ontwikkel emotionele regulatie.
Het laatste probleem met zelfverlating is dat je zelfverlating gebruikt om geen ongemak te hoeven voelen. Je kunt zelfverlating dus stoppen wanneer je jezelf leert om niet weg te vluchten van ongemak.
Mindfulness oefeningen kunnen helpen om bij ongemak aanwezig te blijven. Mindfulness helpt namelijk om stress te verminderen. Ook verbetert mindfulness de regulatie van emoties door het bewustzijn van het huidige moment te vergroten. Verder kan het helpen om grounding technieken toe te passen, zoals ademhalingsoefeningen of progressieve spierontspanningsoefeningen. Deze oefeningen helpen je zenuwstelsel te stabiliseren wanneer je emoties te overweldigend aanvoelen.
Stap 1 en 2 heb ik inmiddels onder de knie. Stap 3 tot en met stap 6 zijn momenteel nog uitdagend voor mij. Hopelijk worden die stappen mettertijd ook steeds gemakkelijker.
Mogelijk was dit niet de laatste keer dat ik aan zelfverlating heb gedaan. Maar daar gaat het niet om. Het gaat erom dat ik probeer om consistent ander gedrag te beoefenen en er voor mezelf probeer te zijn. Ik zie ieder moment van zelfverlating als een mogelijkheid om mezelf weer bij te sturen. Je bent tenslotte nooit uitgeleerd.
Zolang ik het gewenste gedrag maar vaak genoeg herhaal, zal het uiteindelijk mijn nieuwe normaal worden. Ik houd jullie op de hoogte! 🙂
