Het Good Girl Syndroom: Lief Voor Anderen, Maar Niet Voor Jezelf

De laatste keer dat ik écht iets voor mezelf heb gedaan, is vele jaren geleden. Ik reisde toen in mijn eentje naar een danskamp in Frankrijk en had daar de tijd van mijn leven. Het was fantastisch: iedere dag kregen we meerdere danslessen van verschillende dansers, tussen de lessen door kon je bijkomen aan het strand en iedere avond was er een dansfeest waarbij alles draaide om dans, plezier en met elkaar samenkomen. Het was fantastisch en ik heb me daar zo ongelooflijk gelukkig gevoeld. Er op terugkijkend was dat één van de weinige keren dat ik daadwerkelijk deed wat mijn hart me ingaf te doen.

Datgene doen wat mijn hart me zegt te doen, is voor mij het moeilijkste wat er is. Dat is voor anderen misschien heel raar, maar voor mij komt dat totáál niet natuurlijk. Het volgen van mijn hart is juist iets waar ik vaak veel weerstand (en een groot schuldgevoel) bij voel. Zelfs (of juist) als ik weet dat iets me heel gelukkig zou maken. Het voelt alsof dat niet mag en het egoïstisch is om je zo te richten op je eigen geluk. In de afgelopen maanden heb ik onderzoek gedaan naar mogelijke oorzaken van dit gedrag en ik vond iets dat mijn gedrag zou kunnen verklaren: ze noemen dat blijkbaar het Good Girl Syndroom.

Wat Is Het Good Girl Syndroom?

Het Good Girl Syndroom is een aangeleerde overlevingsstrategie die ontstaat wanneer je als jong meisje leert dat meegaand, capabel en aangenaam zijn, de meest veilige manier is om liefde van anderen te krijgen. Je leert dat meegaandheid, behulpzaamheid en emotionele zachtheid conflict vermindert en je helpt om in verbinding te blijven met anderen.

Bij volwassen vrouwen ziet het Good Girl Syndroom er vaak uit als iemand die aan de buitenkant alles op een rijtje lijkt te hebben en zeer competent lijkt te zijn. Die competentie heeft echter een prijs: bij deze vrouwen is er sprake van voortdurende zelfverloochening. Die zelfverloochening is nodig om anderen te kunnen pleasen. Deze vrouwen zijn altijd lief voor anderen, maar eigenlijk nooit lief voor zichzelf.

Bij het Good Girl Syndroom is er sprake van een patroon waarbij je voortdurend je eigen stem onderdrukt, waarbij je een te groot verantwoordelijkheidsgevoel ervaart en waarbij je de ander een hogere prioriteit geeft dan jijzelf. Ook weet je soms niet wat jij wilt, omdat je niet gewend bent dit bij jezelf te bevragen.

Hoe Ontstaat Het Good Girl Syndroom?

Het Good Girl Syndroom ontstaat vaak wanneer je als kind aanleert dat conflict gevaarlijk is. Als kind zoek je altijd naar manieren om verbinding met anderen te maken en naar risico’s die deze verbinding in de weg staan. Wanneer je als kind conflict als gevaarlijk leert zien, zal je als volwassene ongemak als een bedreiging zien. Dat geldt zelfs voor ongemak in de vorm van een teleurgestelde blik van een familielid, een verwijtende opmerking van je partner of een neutrale mail van je baas. Omdat ongemak bedreigend aanvoelt, doe je er daarom alles aan om ervoor te zorgen dat ongemak niet meer ontstaat. Je zorgt ervoor dat de ander altijd voorop staat, doet niets dat een relatie onder spanning kan zetten en je cijfert jezelf volledig weg.

Misschien denk je nu dat iedereen met het Good Girl Syndroom een chaotische thuisbasis heeft gehad. Dat is niet het geval. Het komt ook zeker voor in een thuisbasis die grotendeels ‘perfect’ is. Het gaat er vooral om dat je als kind aanleert dat ‘goed’ of ‘braaf’ gedrag vertonen een manier is om situaties stabiel te houden en om verbinding met anderen aan te kunnen gaan.

Signalen Van Het Good Girl Syndroom

Je kunt het Good Girl Syndroom herkennen aan onder andere:

Je verontschuldigt je voor het hebben van je eigen behoeftes. Je zegt vaak onnodig “sorry”.
Je bent hoog functionerend. Je neemt niet enkel de verantwoordelijkheid voor jezelf, maar je neemt ook verantwoordelijkheid voor de stemming van anderen, voor eventueel ongemak in een ruimte en deadlines die door een team gehaald moeten worden.
Anderen omschrijven je vaak als warm, loyaal en opgewekt.
Je krijgt vaak lof van anderen, omdat je zo ‘makkelijk’ en ‘meegaand’ bent.
Je vertoont een extreme gehoorzaamheid aan regels.
Je hebt een grote angst om anderen teleur te stellen.
Woede komt bij jou niet op een normale manier tot uiting. Je ziet woede eerder terug in de vorm van een angststoornis, slapeloosheid, spanning in je kaak of onverklaarbare huilbuien.
Je onderdrukt je eigen verlangens en wensen.
Je ziet rust als een beloning die je nog niet verdiend hebt.

Hoe Kom Je Af Van Het Good Girl Syndroom?

Zorg er allereerst voor dat je weet waarnaar je verlangt: wat zijn jouw wensen, jouw grote dromen? Welke behoeftes heb je die momenteel niet vervuld worden? Het kan moeilijk zijn om dit duidelijk te krijgen, aangezien je altijd gewend bent geweest om je te richten op de ander. Neem hiervoor daarom ruim de tijd en stel jezelf gedurende verschillende momenten de vraag: “Wat wil ík?”.
Als je daar echt niet uit komt, helpt het vaak om te kijken naar wat je niet wilt. Soms is dat gemakkelijker te bepalen en leidt het je tot inzichten in wat je wél wilt.
Zodra je weet wat je verlangens zijn, weet je ook dat het nodig is om je gedrag aan te passen. Het altijd willen pleasen van de ander staat namelijk het vervullen van je eigen behoeftes in de weg. Wees daarom alert op hoe je je gedraagt. Zodra je voelt dat je jezelf wilt verloochenen en eigenlijk een toneelstuk opvoert voor de ander, is het van belang dat je dit moment voor jezelf benoemt. Zeg bijvoorbeeld tegen jezelf: “Ik ben nu de Good Girl aan het spelen”. Dit zorgt voor het bewustzijn dat nodig is om vervolgens je gedrag aan te kunnen passen.
Plan voor jezelf momenten in waarop jíj centraal staat: momenten waarop je voor jezelf kunt zorgen. Mogelijk zal je het gevoel hebben dat het niet oké is om dit te doen, maar zet toch door. Je zult merken dat je die liefde voor jezelf zult waarderen. Bovendien zorgt dit ervoor dat je oplaadt. Die energie kan je vervolgens weer gebruiken om er ook voor anderen te zijn (zolang je jezelf daarbij niet vergeet).
Oefen het zeggen van een kleine “nee”. Kies voor een “nee” die je gemakkelijk kunt herhalen. Zeg ook niet te snel “ja” wanneer een ander iets van je vraagt. Laat de vraag bezinken en ga bij jezelf na of je echt wel “ja” wilt zeggen. Laat je niet onder druk zetten.
Laat iemand mild teleurgesteld in je zijn. Vlucht niet weg voor die situatie en probeer dat gevoel bij de ander niet weg te nemen of op te lossen.

Het Good Girl Syndroom heeft je in je jeugd veilig gehouden en voor verbinding met anderen gezorgd. In je volwassen leven houdt het je groei en zelfontwikkeling echter tegen. Het deel in je dat heeft geleerd om aangenaam, behulpzaam en gemakkelijk te zijn, bood je vroeger een manier om je met anderen te verbinden. Gedurende je volwassen leven staat dit gedrag je echter volledig in de weg. Doordat je jezelf voortdurend aanpast voor de ander, lukt het je niet om een leven op te bouwen dat daadwerkelijk bij jou hoort. Als je je gedrag niet verandert, zal dit waarschijnlijk in een ongelukkig leven resulteren.

De Weg Naar Geluk

Uiteindelijk is het onderdrukken van je gevoelens en verlangens een pad dat je naar een ongelukkig leven leidt. Ik kan je vertellen dat die gevoelens en verlangens uiteindelijk toch een weg naar buiten weten te vinden, goedschiks of kwaadschiks. Bij mij gebeurde dat in de vorm van een ziekte, bij een ander kan het bijvoorbeeld resulteren in chronische pijn. Wanneer je te lang niet naar je innerlijke stem luistert, kan het lichaam besluiten om een heftig, fysiek signaal af te geven, in de hoop dat je dan wél luistert. Ik hoop heel erg dat jij dat niet zover laat komen.

Misschien onderdruk je je verlangens, omdat je het idee hebt dat je naar teveel verlangt (“dat zal nooit gebeuren”) of omdat je verlangens ‘raar’ zijn en niet binnen het ideale, degelijke plaatje binnen de samenleving passen (“wat zullen anderen wel niet van me denken?”). Of je onderdrukt je verlangens omdat je weet dat jouw keuze(s) bepaalde relaties onder spanning zet, bijvoorbeeld die met je familie. Wat de reden ook moge zijn, herinner jezelf eraan dat het pad naar een gelukkig leven begint wanneer je voor jezelf leert kiezen en datgene doet wat voor jou juist voelt.

Ik vind het doodeng, maar ga ook actief aan de slag met bovenstaande. Blijf jezelf herinneren dat je behoeftes er mogen zijn en dat een ander teleurgesteld in je mag zijn. Dat is uiteindelijk minder erg dan de teleurstelling die je momenteel richting jezelf voelt, de teleurstelling dat je niet voor jezelf kiest.